Chủ Nhật, 2 tháng 9, 2018

Nuôi chim yến: Nhiều trăn trở, lắm nỗi niềm và những điều cần có khi nuôi yến

Nuôi chim yến là ngành nghề mới, có tính nhân văn cao, góp phần bảo tồn loài chim quý. Tuy nhiên, ở Việt Nam mới định hình và chưa có những cơ chế chính sách cụ thể nên người nuôi yến cũng như thị trường yến đang trong tình trạng “thuyền không bến”… Cần làm gì để nghề nuôi chim yến - món quà thiên nhiên vô cùng quý giá, được ví là “mỏ vàng trắng” của Việt Nam phát huy giá trị của nó cũng là trăn trở của đông đảo người nuôi yến…

Từ thực tế



Bà Lâm Bảo Khánh, Giám đốc Công ty TNHH Yến sào Bảo Yến Đà Thành- cho biết, trước đây, khi công nghệ nuôi yến trong nhà chưa ra đời thì chim yến chỉ sinh sống ngoài đảo. Kể từ khi công nghệ nuôi yến phát triển, chim yến có thể sống được ở trong đất liền ấm áp và thuận tiện hơn làm cho việc bảo tồn và phát triển loài chim quý này ngày càng tăng. Tại nhiều khu vực đô thị, nhiều người đầu tư nhà yến, vừa thuận lợi cho việc phát triển tăng đàn lại giúp chủ nhà yến thuận lợi hơn trong việc quản lý, giảm chi phí đầu tư. “Chim yến là loài chim quý tạo ra món thực phẩm tốt cho sức khỏe. Việc phát triển các nhà nuôi yến cũng là góp phần vào việc bảo tồn và phát triển loài chim quý của Việt Nam và thế giới. Chim yến lại có lợi cho nông nghiệp vì thức ăn của nó chính là các côn trùng như: rầy nâu, các loài côn trùng bay...”, bà Khánh cho biết thêm.

 Theo thống kê sơ bộ, hiện ở Việt Nam số nhà yến có trên 10.000 nhà, trong đó hơn 50% ở khu vực đô thị. Phong trào nuôi chim yến ở các tỉnh miền Tây và Đông Nam Bộ - Tây Nguyên phát triển mạnh, cho sản lượng lớn còn ở miền Trung ở mức độ thấp hơn, nhưng hiện nay ở nhiều địa phương phong trào nuôi yến ngày càng gia tăng, như Nha Trang, Đà Nẵng, Quảng Nam... Việc người dân lo lắng về dịch bệnh, ông Sỹ cho biết, chưa có cơ sở khoa học và chưa có cơ cở y tế nào chứng minh có dịch cúm gia cầm trên đàn yến. Bản thân miễn dịch, nó không đậu chỗ nào, trừ khi về tổ. Mỗi ngày yến bay 12-15 tiếng đồng hồ, tối về tổ và ngủ tại đó.

 Thức ăn là những côn trùng phù du (ruồi dấm, bù du, sinh vật nhỏ) bay trong môi trường, uống nước chỉ chao liệng đớp nước nên không hề có chuyện dịch bệnh lây lan.Thời gian gần đây, có thông tin cho rằng, một số địa phương trong cả nước sẽ cấm việc nuôi yến trong đô thị khiến nhiều người nuôi hết sức trăn trở. Ông Trần Phước Sỹ, Giám đốc Công ty TNHH Yến sào Tiên Sa (đóng tại Đà Nẵng), Chi hội Yến sào Quảng Đà cho hay, về tiếng ồn thì có nhưng chỉ đo được 30 - 40dB (trên 70 dB mới quá mức cho phép). Nếu làm nhà yến đúng tiêu chuẩn thì không ảnh hưởng nhiều đến những nhà yến xung quanh.

Cần sớm có quy hoạch, quy định cụ thể nhất


Theo ông Sỹ, đề xuất các tỉnh thành ở miền Trung khẩn trương triển khai đề án vùng, khu vực nuôi chim yến tập trung (như làng yến Cần Giờ (TP. Hồ Chí Minh), Gò Công (Tiền Giang), Rạch Giá, Hà Tiên (Kiên Giang)… Những vùng không tập trung đề nghị đồng ý cho nuôi chim yến ở những vùng ven, ngoài đô thị để bà con an tâm tập trung làm kinh tế hộ gia đình.   “Nếu nói di dời nhà yến đi chỗ khác đồng nghĩa với việc xóa bỏ hoàn toàn nhà yến đó, chủ nhà sẽ phải xây lại nhà mới và bắt đầu dụ chim lại từ đầu khiến họ lao đao (chi phí đầu tư một nhà yến hiện nay ít nhất là 1 tỷ đồng)”, bà Khánh trăn trở và kiến nghị: “Không nên xóa bỏ nhà yến cũ đã hoạt động tính đến thời điểm này. 

Nên ra những quy định chặt chẽ về việc nuôi yến trong đô thị như về tiếng ồn, hoặc mùi…; hạn chế cấp phép xây nhà yến mới trong đô thị, khuyến khích phát triển ra ngoài đô thị”.Bà Lâm Bảo Khánh đề cập thêm, nuôi yến là công nghệ rất đặc biệt, nó khác hoàn toàn tất cả hình thức nuôi gia súc gia cầm khác. Xây lên nhà yến rồi dụ chim về ở, hoàn toàn không giam cầm. Suốt ngày chim yến bay 12-15 tiếng đồng hồ rồi tối mới về lại tổ. Ông Đỗ Ngọc Nông, Phó Chủ tịch Hội Yến sào Việt Nam, Giám đốc Công ty Dịch vụ thương mại Phúc Hiền (Đà Nẵng) cho biết, với vai trò cá nhân cũng như nhiều doanh nghiệp nuôi yến khác, tôi rất mong muốn Nhà nước có quy chế nhằm bảo tồn yến sào Việt Nam để chim yến có nơi sinh sống ổn định, cho nhiều tổ, từ đó người tiêu dùng được sử dụng sản phẩm yến với giá hợp lí. Bên cạnh đó, tạo thêm nguồn thu cho ngân sách và tránh được tình trạng độc quyền của một số đơn vị nuôi chế biến sản phẩm yến đảo.

 Thị trường khan hiếm“Về việc nuôi nhà yến ở khu đô thị cũng khó vì chưa có quy định rõ ràng, còn không cấm thì phát triển tràn lan, sau này lại khó quản lý. Nên chăng, Đà Nẵng cũng như một số địa phương khác có nhiều chim yến cần gấp rút quy hoạch làng yến, có định hướng, quy chế cụ thể để tạo điều kiện phát triển ngành yến bài bản như một số nước Đông Nam Á”, ông Nông kiến nghị. Yến là sản phẩm quý mà chỉ có ở vùng Đông Nam Á. Yến làm tổ bằng nước dãi vào mùa sinh sản từ tháng 2 đến tháng 8. Chim bố mẹ nhả nước nước dãi của mình ra như hình thù vỏ sò và đẻ trứng, ấp nở, nuôi con trong chiếc tổ cho đến khi yến con bay đi sau đó người nuôi chim yến mới lấy chiếc tổ đó (chỉ thu lượm sản phẩm thừa).






 Hiện sản lượng yến nhập chính ngạch mỗi năm trên 10 tấn/năm; không chính ngạch (buôn lậu) cũng khoảng 10 tấn. Sản lượng yến của Việt Nam từ nhà nuôi hiện ước khoảng 6-8 tấn/năm. Nhu cầu ở Việt Nam cần nhiều, chưa kể một số nước lân cận nên sản lượng yến trong nước khan hiếm. Giá cả hiện nay, yếu nuôi 30-50 triệu đồng/kg; yến đảo 80-120 triệu đồng/kg. Để được sử dụng sản phẩm tốt, ông Trần Phước Sỹ khuyến cáo, người tiêu dùng nên mua yến ở những cơ sở có thương hiệu và nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, cẩn trọng hàng trôi nổi ngoài thị trường, các chợ, điểm du lịch, tránh mua hàng tạp, nhái, giả…

Hiện nay trên thế giới chỉ có 6 nước nuôi yến và xuất khẩu, dẫn đầu là Indonesia, Malaysia, Thái Lan, Campuchia, Việt Nam, Philippines, hiện đang khảo sát tại Lào và triển khai nuôi thí điểm… “Vì một ngành yến Việt Nam còn rất non trẻ, rất mong cơ quan chức năng cũng như chính quyền các địa phương quan tâm, tạo điều kiện hơn nữa để ngành yến Việt Nam được nhà nước công nhận là ngành nghề hợp pháp, được vươn cao, vươn xa”, ông Sỹ cũng như đông đảo chủ nhà yến mong muốn.

 Tuy nhiên, việc tham gia vào ngành nuôi yến trong nhà không phải ai cũng có thể thực hiện thành công. Do chủ quan và thiếu kinh nghiệm, nhiều người đã mắc phải sai lầm lớn và thất bại. Vậy những yếu tố nào là quyết định cho sự thành công của một nhà yến? Dưới đây là tư vấn của ông Nguyễn Hoài Nam, một chuyên gia thi công kỹ thuật nhà yến tại Bình Phước.

1. Chọn địa điểm phù hợp

Nguyên nhân của phần lớn thất bại trong nghề nuôi yến chính là do chọn không đúng địa điểm thích hợp để làm nhà nuôi yến. Tâm lý làm ăn theo phong trào chính là khởi nguồn cho sự thất bại này. Nhà yến phải được xây dựng tại các vùng không cách xa chỗ yến trú ngụ quá 5-8km, dưới đường chim bay, vùng chim kiếm mồi, không quá 800m so với mặt nước biển. Nhà nuôi yến khi xây dựng nên tránh hướng mặt trời mọc chiếu thẳng vào vách hai bên để đảm bảo nhiệt độ ổn định bên trong nhà.

Vì vậy, trước khi quyết định đầu tư xây dựng, cần khảo sát và tìm hiểu thật kỹ về lượng chim yến (thông thường khi thử chim có khoảng 100 – 150 cặp chim là có thể xây dựng thành công), hướng bay, khu vực kiếm ăn (có đồng ruộng, ao hồ, đồi núi), có thể nhờ các chuyên gia tư vấn và khảo sát bằng thiết bị dụ gọi chim để đưa ra quyết định chính xác nhất.

2. Tìm hiểu rõ tập quán sinh học của chim yến

Yến là loài rất nhạy cảm với môi trường sống xung quanh. Nếu không hiểu rõ những tập tính của yến sẽ dẫn đến việc tạo ra môi trường bên trong nhà nuôi yến không phù hợp về độ ẩm, nhiệt độ, mùi bầy đàn…; từ đó sẽ thất bại trong việc dẫn dụ và giữ chân bầy yến. Nơi ở của yến phải có ánh sáng đảm bảo từ mờ tối đến tối để tránh các loài thiên địch như cú mèo, cắt, diều hâu (khoảng 0,2 lux đến 1,10 lux), nhiệt độ không khí khoảng 15 – 28oC, độ ẩm từ 70-95% (tối ưu là 80%). Nếu khu vực đầu tư không có các điều kiện tự nhiên đảm bảo (quá nóng hoặc quá lạnh, hoặc có những thời điểm thời tiết không phù hợp cho chim yến), thì khi xây dựng phải chọn phương án thiết kế và sử dụng vật liệu phù hợp.

3. Các yếu tố kỹ thuật đúng khi xây dựng


  Thanh làm tổ: Gỗ làm yến sào được xem như chiếc giường êm ái cho yến. Nhiều người ít quan tâm đến khâu này khi làm nhà yến, nhưng đây lại là khâu ảnh hưởng rất lớn đến sự thành công hay thất bại của nhà yến. Trước đây nhiều người sử dụng những loại gỗ tại địa phương để làm giảm chi phí như gỗ dừa, cây tràm, cây trâm, xoan... Thậm chí có người tự đỗ những tấm lam bằng xi măng, đá thiên nhiên. Tuy nhiên, bản chất của vấn đề là chim cần một vật liệu có mùi chim ưa thích, mặt gỗ mềm cho chim dễ làm tổ, trong khi đó đầu tư nhà yến là đầu tư lâu dài nên cần độ bền cao, dễ thi công… Âm thanh nhà yến: Trong đầu tư nhà yến, âm thanh dụ yến quyết định đến 50% trong các yếu tố kỹ thuật để dẫn dụ chim thành công. Một âm thanh dẫn dụ hiệu quả là âm thanh thu hút được lượng đông đảo yến kéo đến xung quanh nhà và lôi kéo chúng bay vào bên trong nhà nuôi.






Mỗi nơi thích hơp với một số loại âm thanh dẫn dụ riêng dựa theo vùng miền và vị trí nhà yến, cũng cần phải tính đến việc khu vực có nhiều nhà yến cạnh tranh hay không, hay đó là căn nhà đầu tiên của vùng đó. Hiện nay trên thị trường hiện nay có rất nhiều loại gỗ chất lượng khác nhau, nhưng có 2 loại đáp ứng được những yêu cầu này và được nhiều công ty chuyên nghiệp sử dụng, đó là dùng Meranti nhập khẩu Malaysia, nguồn gốc từ cây Hopea và Shorea, và một loại thông đặc biệt của Việt Nam, xuất xứ từ vùng Tây Nguyên là thanh gỗ bạch tùng. Để biết được âm thanh nào phù hợp với nhà nuôi thì phải thử âm. Có rất nhiều âm thanh để bạn thử như: Super 208, Black Cloud, Super Intan, SuperBabyKing, Baby King…tương ứng với các công dụng như âm dụ chim tới, âm dẫn vào nhà và khu vực làm tổ, âm ru kích thích chim kết đôi, làm tổ.

 Khử và tạo mùi thu hút: Mùi trong nhà yến cũng là một yếu tố quan trọng vì chim yến có khướu giác rất tốt. Căn cứ vào từng vùng và mật độ yến cũng như khả năng đầu tư ban đầu để sử dụng đúng loại mùi kích thích, tạo mùi bầy đàn hợp lý để tạo môi trường thân thiện và làm cho yến tưởng có “bạn” đã ở sẵn. Các hương tạo mùi cần được sử dụng thường xuyên trong nhà yến. Hiện nay việc khử mùi nhà mới và tạo mùi thu hút có thể làm thủ công bằng cách dùng phân yến từ các nhà nuôi trước hoặc sử dụng các loại hóa chất như: hóa chất tạo mùi bầy đàn (Super Mutiara) và hóa chất kích thích làm tổ (Super Hormone) được bán trên thị trường vật tư ngành yến.

4. Xác định đầu tư lâu dài


Đầu tư nhà yến cần có thời gian khá dài để thu hút, dẫn dụ yến cũng như thời gian để yến thích nghi hoàn cảnh môi trường. Với những ai có tâm lý nôn nóng, yêu cầu kết quả nhanh chóng thì sẽ dẫn đến thất bại. Yến khá nhạy cảm với môi trường mới, việc thay đổi môi trường (sửa chữa nhà nuôi, ra vào thường xuyên để xem chừng hoặc khai thác tổ quá sớm trước 2 lứa chim) sẽ khiến bầy yến cảnh giác và kết quả là chúng sẽ bỏ đi nơi khác.

 Việc thiết kế và bố trí hệ thống loa trong nhà cũng rất quan trọng. Hệ thống phải được thiết kế sao cho sử dụng được nhiều chế độ tiếng khác nhau trong từng thời điểm trong ngày và đêm. Đặc biệt việc bố trí hợp lý để tạo hiệu ứng bầy đàn hiệu quả nhưng phải tiết kiệm tối đa khi đầu tư. Tránh việc phải thay thế, điều chỉnh thường xuyên gây tốn kém và ảnh hưởng đến việc duy trì bầy đàn của yến.

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét